List of Women’s Empowerment Schemes in India: 50+ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸರ್ಕಾರದ 50+ ಮಹಿಳಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು – ನಿಮಗೆ ಯಾವುದು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗಬಹುದು? | List of Women’s Empowerment Schemes in India | Government Schemes for Women’S Empowerment in India | Women’s Empowerment Programs in India

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಅನೇಕ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ತರುತ್ತಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ನೀವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಈ List of Women’s Empowerment Schemes in India ನಿಮಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದವರೆಗೆ – ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ, ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ, ಸುಕನ್ಯಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಓದಿ!

1. ಸುಕನ್ಯಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (SSY)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 22 ಜನವರಿ 2015 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಂದ ‘ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ, ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ’ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು

ಸಚಿವಾಲಯ: ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ / ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು ನಿಧಿಯನ್ನು (Fund) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.
• ಮಗಳ ಮದುವೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದು.
• ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ (Empowered) ಮಾಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರ: ಪ್ರಸ್ತುತ 8.2% ಆಕರ್ಷಕ ಬಡ್ಡಿ ದರ (ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).
• ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ (Tax Benefit): ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 80C ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ.
• ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವುದು: ಮಗುವಿನ ಜನನದಿಂದ 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಬಹುದು.
• ಕನಿಷ್ಠ ಠೇವಣಿ: ಕೇವಲ ₹250 ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು (ಗರಿಷ್ಠ ₹1.5 ಲಕ್ಷ).
• ಭದ್ರತೆ: ಮೆಚುರಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಿನ ಖಾತೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಅವಳ ಭವಿಷ್ಯ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಖಾತೆ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅವಧಿ: 10 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಗಳಿಗೆ ಅವಳ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪಾಲಕರು ಈ ಖಾತೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಖಾತೆ ತೆರೆದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ 21 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ 50% ವರೆಗಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು.

2. ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014

ಸಚಿವಾಲಯ: ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಲಸಿಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ತಪ್ಪಿದ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವುದು.
• 7 ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ: ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ, ನಾಯಿ ಕೆಮ್ಮು, ಟೆಟನಸ್, ಕ್ಷಯ (ಟಿಬಿ), ಪೋಲಿಯೋ, ದಡಾರ ಮತ್ತು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ನಂತಹ 7 ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದು.
• ಶಿಶು ಮರಣ ದರ ಕಡಿತ: ಲಸಿಕೆ ಮೂಲಕ ಶಿಶು ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• 90% ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಸಿಕೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 90% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಸಿಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸಾಧಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಸಿಕೆ (Full Immunization): ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ: ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ: ಇದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಿಶು ಮರಣ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

3. ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ – PMMY)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015

ಸಚಿವಾಲಯ: ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಮಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಲ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ 68% ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇಲ್ಲದ ಸಾಲ (Collateral-free).
• ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುಲ್ಕ ನಾಮಮಾತ್ರ ಅಥವಾ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಸಾಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
• ಜನಸಮರ್ಥ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿ ಸೌಲಭ್ಯ.

ಶಿಶು: ₹50,000 ವರೆಗೆ ಸಾಲ.ಕಿಶೋರ್: ₹50,000 ರಿಂದ ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಸಾಲ.ತರುಣ್: ₹5 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹10 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಸಾಲ.ತರುಣ್ ಪ್ಲಸ್ (ಹೊಸ): ₹10 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹20 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಸಾಲ.

4. ಟ್ರೇಡ್ ಯೋಜನೆ (Trade Related Entrepreneurship Assistance and Development – TREAD)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಈ ಯೋಜನೆಯು 12ನೇ ಯೋಜನೆಯ (2012-2017) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸಂಘಟಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, ಆದರೆ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME)

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಲ (Credit) ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.
• ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವುದು.
• ಕೃಷಿಯೇತರ (non-farm) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ 51% ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇರುವ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು (Subsidy): ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನುಮೋದಿತ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ 30% ವರೆಗೆ ಅನುದಾನ (Grant/Subsidy) ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ತರಬೇತಿ (Training): ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತರಬೇತಿ, ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸುಲಭ ಸಾಲ (Easy Loan): ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಲಭ ಕ್ರೆಡಿಟ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ನೆರವು.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

5. ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ – PMUY)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಮೇ 2016

ಸಚಿವಾಲಯ: ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ (MoPNG)

ಉದ್ದೇಶ: ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ (LPG) ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಉಚಿತ ಸಂಪರ್ಕ: ಬಿಪಿಎಲ್ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ₹1600 ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಂಪರ್ಕ.
• ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ: ಹೊಗೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿತ (ಅಸ್ತಮಾ, ಕಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು).
• ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಉಳಿತಾಯ.
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿತ.
• ಉಜ್ವಲ 2.0: ಹೆಚ್ಚುವರಿ 1 ಕೋಟಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯ.

6. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016

ಸಚಿವಾಲಯ: ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಮೂಲಭೂತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸೇವೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ₹10 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹1 ಕೋಟಿ ವರೆಗೆ ಸಾಲ.
• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಾಲ.
• ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಫಂಡ್ (CGFSI) ಮೂಲಕ ಭದ್ರತೆ.
• 7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮರುಪಾವತಿ ಅವಧಿ ಮತ್ತು 18 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ (Moratorium).

7. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ – ನಗರ (PMAY – URBAN)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 25 ಜೂನ್ 2015.

ಸಚಿವಾಲಯ: ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MoHUA).

ಉದ್ದೇಶ: “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಸತಿ” (Housing for All) – 2024-25 ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಶೌಚಾಲಯ, ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ಕಾ ಮನೆ ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಮನೆ ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜಂಟಿಯಾಗಿ (ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ) ಇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ‘ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೆಟುಕುವ ವಸತಿ’ (AHP) ಮತ್ತು ‘ಫಲಾನುಭವಿ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಾಣ’ (BLC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹1.5 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹2.5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನೆರವು (ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ).
• ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ (CLSS): EWS/LIG/MIG ವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ವಸತಿ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ.
• ವಸತಿ ಗಾತ್ರ: EWS ಗಾಗಿ ವಸತಿ ಗಾತ್ರ 30 ಚದರ ಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ.

8. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ – ಗ್ರಾಮೀಣ (PMAY – GRAMIN)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: 2024-25 ರ ವೇಳೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಸತಿರಹಿತ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ (ಶೌಚಾಲಯ, ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು) ಸುರಕ್ಷಿತ ಪಕ್ಕಾ ಮನೆ ಒದಗಿಸುವುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರ ಜಂಟಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ₹1.20 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು/ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ₹1.30 ಲಕ್ಷ.
• ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಮನರೇಗಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 90-95 ದಿನಗಳ ಅಕುಶಲ ಕೂಲಿ, ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹12,000, ಮತ್ತು ಪಿಎಂ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಂಪರ್ಕ.
• ವಸತಿ ಗಾತ್ರ: ಕನಿಷ್ಠ 25 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಮನೆಯ ಗಾತ್ರ (ಅಡುಗೆಮನೆ ಸೇರಿದಂತೆ).
• ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಎಸ್‌ಇಸಿಸಿ 2011 ಮತ್ತು ಆವಾಸ್+ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಧಾರ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

9. ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯವಾಣಿ – 181 (Toll-free)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 (24×7 ಸೇವೆ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಸಹಾಯ (ಪೋಲೀಸ್, ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್, ಸಮಾಲೋಚನೆ) ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:

• ಟೋಲ್-ಫ್ರೀ ಸಂಖ್ಯೆ 181, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 24×7 ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕಾನೂನು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಹಾಯ.
• ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರ: ಗೃಹ ಹಿಂಸೆ, ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳ ಅಥವಾ ಇತರ ದೈಹಿಕ/ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪೋಲೀಸ್ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು.
• ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು: ಮಾನಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
• ಯೋಜನೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ: ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಿಳಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ (ಉದಾ: ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್) ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು.
• ಲಭ್ಯತೆ: ಇದು 35 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ).

10. STEP ಉಪಕ್ರಮ (Support to Training and Employment Programme for Women)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1986-87 (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಉನ್ನತೀಕರಣ (Skill Upgradation) ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ (Entrepreneurship) ಸಕ್ಷಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• 16 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡ, ಆಸ್ತಿರಹಿತ, ಗ್ರಾಮೀಣ/ನಗರ ಪ್ರದೇಶದವರು).

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ: ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಕರಕುಶಲ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಐಟಿ, ಹೊಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 90% ವರೆಗೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು), ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

11. ಮಹಿಳಾ ಇ-ಹಾಟ್ ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 7 ಮಾರ್ಚ್ 2016

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (E-marketing) ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿದಾರ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸುಲಭ ಬಳಕೆ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕವೂ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.
• ವಿಸ್ತೃತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.
• ನೋಂದಣಿ: ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು (SHGs), ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
• ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ: ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರಾಟ.

12. ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮಾನ್ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (MSSC) ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023

ಸಚಿವಾಲಯ: ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಆಕರ್ಷಕ ಬಡ್ಡಿ ದರದೊಂದಿಗೆ ಉಳಿತಾಯದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (2 ವರ್ಷ) ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಬಡ್ಡಿ ದರ: ವಾರ್ಷಿಕ 7.5%, ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಯೋಜಿತ (compounded) ಆಗುತ್ತದೆ.
• ಹೂಡಿಕೆ ಮಿತಿ: ಕನಿಷ್ಠ ₹1,000 ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ₹2,00,000 (ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ).
• ಅವಧಿ: 2 ವರ್ಷಗಳ ನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿ.
• ಭಾಗಶಃ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ: 1 ವರ್ಷದ ನಂತರ ಠೇವಣಿ ಮೊತ್ತದ 40% ವರೆಗೆ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯ.
• ಪೋಷಕರ ಸೌಲಭ್ಯ: ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗಳಿಗೂ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಬಹುದು.
• ಲಭ್ಯತೆ: ಎಲ್ಲಾ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು (Post Office) ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ/ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು.

13. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಹಿಳಾ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ (PMMSK)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 22 ನವೆಂಬರ್ 2017

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ತರಬೇತಿ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ: ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಜಾಗೃತಿ: ಆರೋಗ್ಯ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಸುರಕ್ಷತೆ: ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಮತ್ತು ಒನ್-ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು.
• 115 ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ: ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಿಂದ, ಪಿಎಂಎಂಎಸ್‌ಕೆ ಅನ್ನು ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ (ಸಮರ್ಥ್ಯ ಘಟಕ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

14. ಮಹಿಳಾ ಕಿಸಾನ್ ಸಬಲೀಕರಣ ಯೋಜನೆ (MKSP)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2010-11 ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ (2011 ರಿಂದ ಅನುಷ್ಠಾನ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ)

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳಾ ರೈತರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಮಹಿಳಾ ರೈತರನ್ನು ‘ರೈತರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ: ಸಮುದಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ (CMSA) ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಜೀವನೋಪಾಯ ಸೃಷ್ಟಿ: ಶಾಶ್ವತ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಳ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ: ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• 36 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಾನುಭವಿಗಳು: 24 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 84 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ 36 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ರೈತರಿಗೆ ಲಾಭ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (NTFP) ತರಬೇತಿ.
• ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಮನೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಪಶು-ಸಖಿ ಮಾದರಿ: ಮನೆ-ಮನೆಗೆ ಪಶು ಆರೈಕೆ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶು-ಸಖಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಬೀಜ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರ ನಿಯಂತ್ರಣ.

15. ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆ (JSY)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2005

ಸಚಿವಾಲಯ: ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ (NHM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ

ಉದ್ದೇಶ

• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಯನ್ನು (Institutional Delivery) ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ದರ (MMR) ಮತ್ತು ಶಿಶು ಮರಣ ದರ (IMR) ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಬಡ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ₹1,400 ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ₹1,000 ನಗದು ಸಹಾಯ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ (DBT).
• ಆಶಾ (ASHA) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಆಶಾ (ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ) ಗೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉಚಿತ ಹೆರಿಗೆ: ಜನನಿ ಶಿಶು ಸುರಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (JSSK) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಜೇರಿಯನ್ ಸೆಕ್ಷನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಉಚಿತ ಹೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ.
• ಅರ್ಹತೆ: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ (BPL) 19 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು.

16. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ (PMMVY)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಜನವರಿ 2017

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಗದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು.
• ವೇತನ ನಷ್ಟದ ಭಾಗಶಃ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು, ಇದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆರಿಗೆಯ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
• ತಾಯಂದಿರ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಮರಣ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಮೊದಲ ಮಗು: ಮೂರು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹5,000 ಸಹಾಯ.
• ಎರಡನೇ ಮಗು: ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಜನಿಸಿದರೆ, ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ₹6,000 ಸಹಾಯ.
• ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಡಿಬಿಟಿ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಆಧಾರ್-ಸೀಡೆಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರು PMMVY ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರ/ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
• 19 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು.
• ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿರದ ಮಹಿಳೆಯರು.

17. ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ (BBBP)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 22 ಜನವರಿ 2015

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಲಿಂಗ-ಆಧಾರಿತ ಆಯ್ಕೆ (ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆ) ತಡೆಯುವುದು.
• ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ (survival) ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು (SRB) ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಉತ್ತಮ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ (2014-15 ರಲ್ಲಿ 918 ರಿಂದ 2023-24 ರಲ್ಲಿ 930 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ).
• ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ: ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತವು 78% ಕ್ಕೆ (2023-24) ಏರಿದೆ.
• ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ: ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ (97.3%) ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಣೆ.
• ಜಾಗೃತಿ: ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮುದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಸುಕನ್ಯಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮದುವೆಗಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯ.

18. ಒನ್-ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್ (ಸಖಿ ಕೇಂದ್ರ)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಸಮಗ್ರ ಸೇವೆಗಳು (Integrated Services): ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು.
• ತ್ವರಿತ ಸಹಾಯ: ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೋಲೀಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ತಕ್ಷಣ ಸಿಗುವುದು.
• ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ: ದೈಹಿಕ, ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯ (Temporary Shelter) ಮತ್ತು ಮನೋ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ (Psychosocial Counselling) ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಸಹಾಯ: ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆಯು ವಿವಿಧ ಸಹಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
• ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೇವೆಗಳು: ಇಲ್ಲಿ 24×7 ತುರ್ತು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಅಲ್ಲದ ಸಹಾಯ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ: ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲು ಸಹಾಯ, ವಕೀಲರ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ತಂಡ.
• ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ: ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ (Counseling) ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯ (Temporary Shelter): ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉಚಿತ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯರಹಿತ: ಈ ಸೇವೆಯು ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ವರ್ಗ ಅಥವಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

19. ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧ ಯೋಜನೆ (Swayamsiddha Scheme)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2000-01 (ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ / ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ (SHGs) ಸಂಘಟಿಸುವುದು.
• ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು.
• ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಆದಾಯ-ಸೃಷ್ಟಿಯ (Income generation) ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಸೌಲಭ್ಯ.
• ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.
• ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಇಂದಿರಾ ಮಹಿಳಾ ಯೋಜನೆ (IMY) ಯ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

20. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರೋಜ್ಗಾರ್ ಸೃಜನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (PMEGP)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಆಗಸ್ಟ್ 2008

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME)

ಉದ್ದೇಶ

• ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ವಲಸೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸಬ್ಸಿಡಿ: ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 25% ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15% ಸಬ್ಸಿಡಿ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 35% ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 25% ವರೆಗೆ ಇದೆ.
• ಸಾಲ ಮಿತಿ: ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 50 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷ ರೂ. ವರೆಗಿನ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ಅರ್ಜಿ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು (ಆದಾಯದ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ).
• ಸಹಯೋಗ: KVIC ಮತ್ತು DIC ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನ.

21. ಮಹಿಳಾ ಕಿಸಾನ್ ಸಬಲೀಕರಣ ಯೋಜನೆ (MKSP)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2010-11 ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Rural Development)

ಉದ್ದೇಶ

• ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ (Agro-ecology) ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ನೇಹಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಮಹಿಳಾ ರೈತರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಪಶು-ಸಖಿ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (NTFP) ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು: ಮಹಿಳಾ ರೈತರಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ತರಬೇತಿ.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ (SHGs) ಮೂಲಕ ಬೀಜ, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಇನ್ಪುಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ.
• ಶಾಶ್ವತ ಆದಾಯ: ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, ಕೀಟನಾಶಕ-ಮುಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆ (NPM), ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಸಮುದಾಯ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು (Community Professionals) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.

22. ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆ (WEP – Women Entrepreneurship Platform)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 8 ಮಾರ್ಚ್ 2018 (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನ) ರಂದು

ಸಚಿವಾಲಯ: ನೀತಿ ಆಯೋಗ

ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗಾಗಿ ‘ಇಚ್ಛಾ ಶಕ್ತಿ’ (ಪ್ರೇರಣೆ), ‘ಜ್ಞಾನ ಶಕ್ತಿ’ (ಕೌಶಲ್ಯ), ಮತ್ತು ‘ಕರ್ಮ ಶಕ್ತಿ’ (ವ್ಯಾಪಾರ ನೆರವು) ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸಾಲ, ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ.
• ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ (ಮೆಂಟರ್‌ಶಿಪ್): ಅನುಭವಿ ಸಲಹೆಗಾರರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ.
• ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್: ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ.
• ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಅವಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ.
• ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ: ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ.

23. ಪಾಲನಾ ಯೋಜನೆ (ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೆಚ್ ಯೋಜನೆ)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 (ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮರ್ಥ್ಯ ಉಪ-ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಕಾರ್ಯಬಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೈಕೆ: 6 ತಿಂಗಳಿಂದ 6 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ: ಲಸಿಕೆ, ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು (ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್ 2.0 ನೊಂದಿಗೆ) ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಮಕ್ಕಳ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಅಂಗನವಾಡಿ-ಕಮ್-ಕ್ರೆಚ್ (AWCC): ಅಂಗನವಾಡಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೆಚ್‌ಗಳಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಲಗುವ, ಆಟವಾಡುವ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡೇ-ಕೇರ್.
• ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ: ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆ.
• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.
• ಹಣಕಾಸು: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ 60:40 (ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 90:10) ಅನುಪಾತ.

24. ಯಶಸ್ವಿನಿ ಉಪಕ್ರಮ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 27 ಜೂನ್ 2024

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MoMSME)

ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಮಹಿಳಾ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ 1 ಲಕ್ಷ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಕ್ಷಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಲಿಸುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಸಹಾಯ ಅಭಿಯಾನ: ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ‘Empower Her Udan’ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

25. ಆದರ್ಶ ಮಹಿಳಾ-ಹಿತೈಷಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಉಪಕ್ರಮ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 5 ಮಾರ್ಚ್, 2025

ಸಚಿವಾಲಯ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಆದರ್ಶ ಮಹಿಳಾ-ಹಿತೈಷಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ (MWFGP) ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಮಹಿಳಾ-ಹಿತೈಷಿ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್: ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು 35 ಸೂಚಕಗಳನ್ನು (indicators) ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರೈನರ್: ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರೈನರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು: 8 ಮಾರ್ಚ್, 2025 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಥಳೀಕರಣ: ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ (SDGs) ಸ್ಥಳೀಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

26. ನಯಿ ಸ್ವರ್ಣಿಮಾ ಯೋಜನೆ (New Swarnima Scheme for Women)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು

ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ – NBCFDC).

ಉದ್ದೇಶ: ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (OBC) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸಾಲದ ಮೊತ್ತ: ಗರಿಷ್ಠ ₹2,00,000 (ಎರಡು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು).
• ಬಡ್ಡಿ ದರ: ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ವಾರ್ಷಿಕ 5%.
• ಸ್ವಯಂ-ಹೂಡಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ: ₹2 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಹಾಕುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ಮರುಪಾವತಿ: 6 ತಿಂಗಳ ಮೊರಾಟೋರಿಯಂ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ 8 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಪಾವತಿ.

27. ಮಹಿಳಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (Mahila Samridhi Yojana)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಹಿಂದುಳಿದ ಅಥವಾ ಬಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ (SHG) ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಗಮನ. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಎರಡನ್ನೂ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

28. ಮಹಿಳಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆ (Women Scientists Scheme – WOS) – ಈಗ WISE-KIRAN ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ವರ್ಷ 2003-04 (12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018 ರಂದು ಪುನರ್ಸಂಘಟಿತ/ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Science and Technology)] (DST)

ಉದ್ದೇಶ: ವೃತ್ತಿ ವಿರಾಮ (ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಮರಳುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅನುದಾನ (Research Grant) ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವೃತ್ತಿ ಮರುಪ್ರವೇಶ: ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಮನೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
• ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ: ಇದು 27 ರಿಂದ 57 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

29. WISE (Women in Science, Engineering and Technology) (WISE) – WISE-KIRAN

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2018

ಸಚಿವಾಲಯ: ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• STEM (ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಗಣಿತ) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಶೋಧನೆ/ನೌಕರಿಗೆ ತರುವುದು.
• ಲಿಂಗ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು/ಘಟಕಗಳು

• WISE-PhD: ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (27-45 ವರ್ಷ).
• WISE-PDF (Post-Doctoral Fellowship): ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ನಂತರ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 27-60 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫೆಲೋಶಿಪ್.
• WIDUSHI (WISE-Independent Project Grant): ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ.
• ವಿಜ್ಞಾನ ಜ್ಯೋತಿ: ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ (9-12 ತರಗತಿ) STEM ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
• GATI (Gender Advancement for Transforming Institutions): STEM ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ 5 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಫೆಲೋಶಿಪ್ (ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮೊತ್ತ: ₹31,000 – ₹55,000+ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು).
• ವೃತ್ತಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ: 27-60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮರಳುವುದು.
• ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಸಹಾಯ: ವಿಜ್ಞಾನ ಜ್ಯೋತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ (counseling), ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ‘WIDUSHI’ ಮತ್ತು ‘SCOPE’ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಕಾಶ.

30. ಸ್ವಯಂ ಶಕ್ತಿ ಸಹಕಾರ ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಫೆಬ್ರವರಿ 2026

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸಹಕಾರ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.

ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ-ನೇತೃತ್ವದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಜಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ (ಕಾರ್ಯನಿರತ ಬಂಡವಾಳ/ಅವಧಿ ಸಾಲ) ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸುಲಭ ಹಣಕಾಸು: ಮಹಿಳಾ ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಜಿಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಸೌಲಭ್ಯ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಮಹಿಳಾ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಡೈರಿ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

31. ನಂದಿನಿ ಸಹಕಾರ ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2020-21 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸಹಕಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ NCDC ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳಾ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
• ಮಹಿಳಾ-ನೇತೃತ್ವದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಕೃಷಿ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಕರಕುಶಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸುಲಭ ಸಾಲ: ಮಹಿಳಾ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು (ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲಿಂಕೇಜ್).
• ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ NCDC ನಿಂದ 2% ಮತ್ತು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ 1% ವರೆಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಅನುದಾನ.
• ಹಣಕಾಸಿನ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ: ಯೋಜನಾ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಕನಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ LINAC ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತರಬೇತಿ.
• ಅರ್ಹತೆ: ಕನಿಷ್ಠ 50% ಸದಸ್ಯರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 3 ತಿಂಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು.

32. ಸೈಬರ್ ಸಖಿ ಉಪಕ್ರಮ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಮಾರ್ಚ್ 2026

ಸಚಿವಾಲಯ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (MeitY) / ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ (NCW)

ಉದ್ದೇಶ

• ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಿರುಕುಳದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.
• ಸುರಕ್ಷಿತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ (ಉದಾ: ಸುರಕ್ಷಿತ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗೌಪ್ಯತೆ) ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಮಹಿಳೆಯರು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
• ಸೈಬರ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಫಿಶಿಂಗ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರರು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.

33. ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ್

ಯಾವಾಗ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (106ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ / ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33% ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವುದು.
• ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ರಾಜಕೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲೋಕಸಭೆ, ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ) ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• ನೀತಿ-ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ (ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ) ಆದ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• ಸಮಾನತೆ: ‘ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಹಿಳಾ-ನೇತೃತ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ ಯತ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು.
• ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿ: ಈ 33% ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಉಪ-ಮೀಸಲಾತಿ ಸೇರಿದೆ.

34. ಉಡಾನ್ (UDAN) ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉಪಕ್ರಮ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016

ಸಚಿವಾಲಯ: ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು: ವಿಮಾನಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೈಲಟ್, ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಗ್ರೌಂಡ್ ಸ್ಟಾಫ್, ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪರ್ಕ: ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಏರ್‌ಲೈನ್, ಕಾರ್ಗೋ, ಅಥವಾ ನೆಲದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ.
• ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ.
• ಕೈಗೆಟುಕುವ ಪ್ರಯಾಣ: ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ.

35. ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ (Mission Shakti)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಿಂಸಾ ಮುಕ್ತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ತಕ್ಷಣದ ನೆರವು: ‘ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್’ (OSC) ಮೂಲಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೋಲೀಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿವಾಸ: ‘ಶಕ್ತಿ ಸದನ್’ (ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಧಾರ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ.
• ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ ಸುರಕ್ಷತೆ: ‘ಸಖಿ ನಿವಾಸ’ (Working Women Hostel) ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.

ವಿಶೇಷ ಅಂಶ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ‘ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ’ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಈಗ 5.0 ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025).

36. ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2016 (ವಾರ್ಷಿಕ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯ, ಕ್ರೀಡೆ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ. ಇದು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

37. ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್ (ಗ್ರಾಮೀಣ) – SBM-G

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಂದ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ / ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಶೌಚವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು, ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಘನ/ದ್ರವತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (SLWM) ಮೂಲಕ ಒಡಿಎಫ್+ (ODF Plus) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ: ಯುನಿಸೆಫ್ ಪ್ರಕಾರ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ 93% ಮಹಿಳೆಯರು ಸುರಕ್ಷಿತ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
• ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ: ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತಿಸಾರದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯ: ಒಡಿಎಫ್ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿತದಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಳಿತಾಯ.
• ಸೌಲಭ್ಯ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ಕಡ್ಡಾಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

38. ಸೌರ ಚರಕ ಮಿಷನ್

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 27 ಜೂನ್ 2018

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME) – ಅನುಷ್ಠಾನ ಏಜೆನ್ಸಿ: ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಆಯೋಗ (KVIC)

ಉದ್ದೇಶ

• ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರ ಚರಕ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣದಿಂದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.
• ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ, ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
• ಸೌರ ಚರಕ ಮಿಷನ್ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು, ನೇಕಾರರು, ಹೊಲಿಗೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ನುರಿತ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 200 ರಿಂದ 2042 ಫಲಾನುಭವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ‘ಸೌರ ಚರಕ ಕ್ಲಸ್ಟರ್’ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಗರಿಷ್ಠ 9.60 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶದ ವಾಹನಕ್ಕೆ (ಎಸ್‌ಪಿವಿ) ಬಂಡವಾಳ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ವೆನ್ಷನ್ ಸಹ ಸೇರಿದೆ.
• ಈ ಸೌರ ಚರಕಗಳು ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹಸಿರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 200 ರಿಂದ 2042 ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ನೆರವು: ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗೆ 9.60 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳವರೆಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನಿಬಂಧನೆ.
• ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು: 10 ಸ್ಪಿಂಡಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಸೌರ ಚರಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ: ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಇದು ಹಸಿರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜೀವನೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಸಾಧನ.

39. ನಯಿ ರೋಶ್ನಿ ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ವರ್ಷ 2012-13 ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ತರಬೇತಿ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಬಲೀಕರಣ: ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: 18 ರಿಂದ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ (ಮುಸ್ಲಿಂ, ಸಿಖ್, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸಿ) ಮಹಿಳೆಯರು.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು), ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿಲೀನ: ಈಗ ಇದನ್ನು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2022-23 ರಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿರಾಮ ಕಾ ಸಂವರ್ಧನ (PM VIKAS) ಯೋಜನೆ ಯ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

40. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶುಧನ ಮಿಷನ್ (NLM)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 2014-15 (ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: 2021-22)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಇಲಾಖೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ

ಉದ್ದೇಶ

• ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಳ: ತಳಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಾಲು, ಮಾಂಸ, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಮೇವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಮೇವು ಮತ್ತು ಆಹಾರ (ಪಶು ಆಹಾರ) ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಪಶುಧನ ವಿಮೆಯ ಮೂಲಕ ಪಶುಪಾಲಕರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಉದ್ಯಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು: 50% ವರೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ (₹50 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ).
• ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ (Poultry): ಕಡಿಮೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ 50% ಸಬ್ಸಿಡಿ.
• ಕುರಿ/ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ: 50% ಸಬ್ಸಿಡಿ (500+25 ಯುನಿಟ್ ವರೆಗೆ).
• ಹಂದಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ (Piggery): 50% ಸಬ್ಸಿಡಿ (100+25 ಯುನಿಟ್ ವರೆಗೆ).
• ಫೀಡ್ ಮತ್ತು ಮೇವು: ಮೇವು ಬ್ಲಾಕ್ ತಯಾರಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು.

41. ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ಸ್ವಾವಲಂಬಿನಿ (Swavalambini)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 (ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ), ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾರ್ಚ್ 2025

ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಸಚಿವಾಲಯ (MSDE)

ಉದ್ದೇಶ

• ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ (Entrepreneurship) ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.
• ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು 40 ಗಂಟೆಗಳ ತೀವ್ರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು.
• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ರಚನಾತ್ಮಕ ತರಬೇತಿ: 2-ದಿನಗಳ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (EAP) ಮತ್ತು 40 ಗಂಟೆಗಳ ಇಡಿಪಿ ತರಬೇತಿ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗ: ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು.
• ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ: ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1,200 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರನ್ನು ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗಲು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
• ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್: ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ.
• ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ಮಿಜೋರಾಂ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (ಮೀರತ್) ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಆಯ್ದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

42. ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (WEDS)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: —

ಸಚಿವಾಲಯ: ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MSME)

ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು/ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು, ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಗರಿಷ್ಠ 75% ಅವಧಿ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯನಿರತ ಬಂಡವಾಳ: 15 ಲಕ್ಷ ರೂ.ವರೆಗಿನ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ (ಕಾರ್ಯನಿರತ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರಿದಂತೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: 18-50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ನಡುವಿನ ನುರಿತ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು (ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರ/ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
• ವಿಸ್ತರಣೆ: ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಸಾಲ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ಅರ್ಹ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಎನ್‌ಇಡಿಎಫ್‌ಐ (North Eastern Development Finance Corporation) ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

43. ಶೀ-ಮಾರ್ಟ್‌ಗಳು (SHE-Marts) – ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆ (ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಾರಂಭ)

ಸಚಿವಾಲಯ: ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (DAY-NRLM ಅಡಿಯಲ್ಲಿ)

ಉದ್ದೇಶ

• ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವವರ (credit-seekers) ವರ್ಗದಿಂದ ಹೊರತಂದು ಅವರನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದ ಮಾಲೀಕರನ್ನಾಗಿ (enterprise owners) ಮಾಡುವುದು.
• ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ: ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ (SHGs) ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅಂತ್ಯ: ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ: ಈ ‘ಶೀ-ಮಾರ್ಟ್‌ಗಳು’ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ (Cluster Level Federations) ಒಳಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಒಡೆತನದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅವಕಾಶ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು (visibility) ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ: ಸಂಘಟಿತ ಮಾರಾಟ ವೇದಿಕೆ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆದಾಯದ ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮೂಲಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
• ಲಖಪತಿ ದೀದಿ ಯ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ‘ಲಖಪತಿ ದೀದಿ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

44. ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (STEM ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ)

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• STEM ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು: ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತ (STEM) ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಸುರಕ್ಷಿತ ವಸತಿ: ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಡ್ರಾಪೌಟ್ ದರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರ ಡ್ರಾಪೌಟ್ (ಅಧ್ಯಯನ ಬಿಡುವುದು) ತಡೆಯುವುದು.
• ಎನ್‌ಇಪಿ 2020: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020 ರ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೌಲಭ್ಯ: ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ.
• ಲ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ: STEM ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬಳಿ ವಸತಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಲಭ.
• ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶ: ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಸಹಾಯ.
• ವೈಬಿಲಿಟಿ ಗ್ಯಾಪ್ ಫಂಡ್ (VGF): ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ VGF ಬಳಕೆ.
• ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

45. ಲಖಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2023

ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ: ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ (SHG) ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:

• ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ 2 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಈಗ 3 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ‘ಲಖಪತಿ ದೀದಿ’ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ: ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ.
• ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಡ್ರೋನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್ ತಯಾರಿಕೆ, ಪ್ಲಂಬಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೊಲಿಗೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ನಮೋ ಡ್ರೋನ್ ದೀದಿ: ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಡ್ರೋನ್ ಚಲಾಯಿಸುವ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ.
• 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 3 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈಗ 2029-30 ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು 6 ಕೋಟಿ ಲಖಪತಿ ದೀದಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹೊಸ ಗುರಿ.
• 2026 ರಲ್ಲಿ 3.07 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗಾಗಲೇ ಲಖಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

46. ನಮೋ ಡ್ರೋನ್ ದೀದಿ ಯೋಜನೆ

ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು: 30 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಂದ

ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (DAY-NRLM ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ದ ಜಂಟಿ ಉಪಕ್ರಮ

ಉದ್ದೇಶ: 15,000 ಮಹಿಳಾ ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಜಿಗಳಿಗೆ ಡ್ರೋನ್ ಪೈಲಟ್ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು (ಗೊಬ್ಬರ, ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಣೆ) ಒದಗಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್ 1,261 ಕೋಟಿ ರೂ. (2023-24 ರಿಂದ 2025-26). 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ನೂರಾರು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಮಹಿಳೆಯರು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ₹1 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು.
• ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ: ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ದ್ರವ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ನಿಖರ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಿಂಪಡಣೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.

47. ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಬಜೆಟ್ 2026-27

ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ: ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2026-27 (1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 (ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ) – ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಬಜೆಟ್‌ನ ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರಾರಂಭ 2005-06 ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.

ಸಚಿವಾಲಯ: ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ (ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ)

ಉದ್ದೇಶ

• ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಬಜೆಟ್‌ನ ಲಾಭ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವುದು: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

48. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ (Working Women Hostel – WWH) – ಸಖಿ ನಿವಾಸ

ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ: 1972-73

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ (ಏಕ, ವಿಚ್ಛೇದಿತ, ವಿಧವೆ ಅಥವಾ ವೈವಾಹಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ) ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಡೇ-ಕೇರ್ (Day Care) ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಕೈಗೆಟುಕುವ ವಸತಿ: ಮಹಾನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವಾದ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಠಡಿ.
• ಸುರಕ್ಷತೆ: ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ.
• ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಡೇ-ಕೇರ್, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳ.
• ಅರ್ಹತೆ: 50,000 ರೂ.ವರೆಗೆ (ಮೆಟ್ರೋ) ಮತ್ತು 35,000 ರೂ.ವರೆಗೆ (ಇತರೆ) ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರು.

49. ಕಿಶೋರಿ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ (KSY)

ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ: 2000-01

ಸಚಿವಾಲಯ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಉದ್ದೇಶ

• ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ: ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಹೀನತೆ (ರಕ್ತದ ಕೊರತೆ) ನಿವಾರಿಸಲು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ: ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.
• ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯ (Vocational Training) ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ: ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯ (Life skills), ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು.
• ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ತಡೆಯುವುದು: ಕಿಶೋರಿಯರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ಪೂರಕ ಪೋಷಣೆ: ಅಂಗನವಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ 300 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ.
• ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ: ಮನೆಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇದರಿಂದ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಬಹುದು.
• ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ: ನಿಯಮಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಸಂಬಂಧಿತ ತಪಾಸಣೆ.
• ಶಿಕ್ಷಣ/ಸಾಕ್ಷರತೆ: ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ.
• ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಆತ್ಮ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

ತೀರ್ಮಾನ: List of Women’s Empowerment Schemes in India

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2026 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳು ದೇಶದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಚಿವಾಲಯವಾರು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವುದು, ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು. ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ, ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು-ಮಕ್ಕಳಿಂದ ರೈತರವರೆಗೆ – ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನವೀಕರಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು, ಇದರಿಂದ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. List of Women’s Empowerment Schemes in India

Full List of Indian Government Schemes 2026: ತಿಳಿಯಿರಿ, ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ!

Two New Schemes for Divyangjan in 2026-27: ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಈಗಲೇ ತಿಳಿಯಿರಿ!