11 जानेवारीचा इतिहास: भारत आणि जगाच्या इतिहासात या दिवशी काय घडले? | 11th January in Indian and World History | 11 January Ka Itihas | Historical Events on January 11 | Special Days | Notable Events on 11th January | 11 January Special | Indian Sports Day | History of 11 January
11 जानेवारीचा इतिहास: 11 जानेवारी हा दिवस इतिहासात अनेक महत्त्वाच्या घटना, जन्म, मृत्यू आणि यशांनी भरलेला आहे. भारतापासून ते जगभरातील राजकारण, विज्ञान, खेळ, कला आणि मानवाधिकार यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये या तारखेने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. नोबेल पुरस्कारांची सुरुवात असो, स्वातंत्र्यसंग्रामातील नायकांचा जन्म असो किंवा जागतिक स्तरावरील शांतता आणि समानतेचा लढा असो, हा दिवस आपल्याला भूतकाळातील शिकवण देतो आणि भविष्यासाठी प्रेरणा देतो.
UPSC, SSC, रेल्वे किंवा इतर स्पर्धा परीक्षांच्या मुलाखतींमध्ये कोणत्या तारखेला कोणती ऐतिहासिक घटना घडली, असे प्रश्न अनेकदा विचारले जातात. त्यामुळे या दिवसाचा इतिहास जाणून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
11 जानेवारीच्या ऐतिहासिक घटना | Historical events of 11 January
दरवर्षी 11 जानेवारीला सूर्य उगवतो तेव्हा इतिहासाची पाने आपोआप उघडतात. याच एका दिवसात भारतातील स्वातंत्र्यसैनिकांचा जन्म झाला, जगात मानवाधिकारांचा पाया रचला गेला, नोबेल पुरस्कारांची चमक पसरली आणि क्रीडा-विज्ञान-कलेच्या क्षेत्रात नवीन विक्रम प्रस्थापित झाले. ही तारीख केवळ कॅलेंडरचे पान नाही, तर धैर्य, संघर्ष आणि यशाचे जिवंत उदाहरण आहे.
11 जानेवारीचा भारतीय इतिहास | Indian History of 11 January
| वर्ष | घटना |
|---|---|
| 1613 | मुघल सम्राट जहांगीरने ईस्ट इंडिया कंपनीला सुरतमध्ये व्यापारी कारखाना स्थापन करण्याची परवानगी दिली. |
| 1943 | दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ब्रिटन आणि अमेरिकेने चीनमधील आपले विशेष अधिकार सोडले. |
| 1955 | भारतात वृत्तपत्र कागदाचे (Newsprint) उत्पादन सुरू झाले. |
| 1966 | लाल बहादूर शास्त्री यांचे निधन झाले, जे “जय जवान जय किसान” या घोषणेसाठी प्रसिद्ध होते. |
| 2001 | भारत आणि इंडोनेशिया यांच्यात पहिल्यांदाच संरक्षण करार झाला. |
| 2002 | पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती कमी करण्यात आल्या; TRAI ने BSNL ला STD दर कमी करण्यास मंजुरी दिली. |
| 2004 | अहमदाबाद बलात्कार प्रकरणातील आरोपीला दिल्लीतून अटक करण्यात आली. |
| 2005 | रिलायन्सने BSNL ला ₹84 कोटी दिले. |
| 2008 | UPA सरकारने दुसऱ्या राज्य पुनर्गठन आयोगाची रूपरेषा तयार केली. |
| 2009 | सत्यम कॉम्प्युटर संकटातून बाहेर पडण्यासाठी सरकारने तीन सदस्यांची नियुक्ती केली. |
| 2010 | DRDO ने ओडिशाच्या बालासोरमध्ये ‘अस्त्र’ क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी केली. |
| 2010 | भारत-बांगलादेश दरम्यान अनेक करार झाले, ज्यात सुरक्षा सहकार्य देखील समाविष्ट होते. |
| 2010 | दिल्ली उच्च न्यायालयाने RTI CJI कार्यालयालाही लागू असल्याचे सांगितले. |
| 2020 | पोलाद मंत्रालयाने ‘पूर्वावोदय’ स्टील हब उपक्रमाची सुरुवात केली. |
| 2020 | अमित शहा यांनी सायबर गुन्हे केंद्र आणि पोर्टल सुरू केले. Cyber Surakshit Bharat initiative Yojana |
11 जानेवारीचा जागतिक इतिहास | World History of 11 January
| वर्ष | घटना |
|---|---|
| 1005 | थियोडोराला बायझंटाईन साम्राज्याची सम्राज्ञी बनवण्यात आले. |
| 1158 | व्लादिस्लाव द्वितीय बोहेमियाचा राजा बनला. |
| 1681 | ब्रँडेनबर्ग आणि फ्रान्स यांच्यात संरक्षण करार झाला. |
| 1753 | स्पेनचा शासक जोआकिन मुरातने नेपोलियनची साथ सोडली. |
| 1866 | ‘लंडन’ नावाचे जहाज दुर्घटनाग्रस्त झाले, ज्यात 231 लोकांचा मृत्यू झाला. |
| 1964 | अमेरिकेच्या अहवालात प्रथमच धूम्रपानाला हानिकारक म्हटले गेले. |
| 1964 | पनामाने अमेरिकेशी राजनैतिक संबंध संपवले. |
| 1970 | बियाफ्राने नायजेरियासमोर आत्मसमर्पण केले. |
| 1989 | 140 देशांनी रासायनिक शस्त्रांवर बंदी घालण्याचे समर्थन केले. |
| 1990 | 200,000 लोकांनी लिथुआनियाच्या स्वातंत्र्याची मागणी केली. |
| 1992 | अल्जेरियाच्या राष्ट्रपतीने राजीनामा दिला. |
| 1995 | कोलंबियामध्ये विमान अपघातात 51 लोकांचा मृत्यू झाला. |
| 1996 | हैतीने बर्न कॉपीराइट कराराचा स्वीकार केला. |
| 1998 | अल्जेरियामध्ये नरसंहारात 100 हून अधिक लोक मारले गेले. |
| 2020 | तैवानमध्ये त्साई इंग-वेन पुन्हा अध्यक्ष म्हणून निवडून आल्या. |
| 2021 | आयर्लंड कोविड संसर्ग दरात अव्वल स्थानी पोहोचला. |
| 2024 | काँगो नदीतील पुरामुळे 300 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला. |
| 2024 | दक्षिण आफ्रिकेने ICJ मध्ये इस्रायलविरुद्ध खटला दाखल केला. |
11 जानेवारीचा क्रीडा इतिहास | Sports History of 11 January
| वर्ष | घटना |
|---|---|
| 1970 | सुपर बाउल IV मध्ये कॅन्सस सिटी चीफ्सने मिनेसोटा वायकिंग्जला 23-7 ने हरवले. |
| 1973 | ऑस्ट्रेलियाने पाकिस्तानला 106 धावांवर हरवून ऐतिहासिक विजय नोंदवला. |
| 1983 | NHL मध्ये पॅट ह्यूजेसने 25 सेकंदात 2 गोल करण्याचा विक्रम केला. |
| 1984 | NBA मध्ये डेन्व्हर नगेट्स विरुद्ध स्पर्स सामना सर्वाधिक स्कोअर करणारा ठरला. |
| 1994 | रणजी ट्रॉफीमध्ये हैदराबादने 944/6 असा स्कोअर केला. |
| 2001 | न्यूयॉर्क निक्सने 29 सामन्यांपर्यंत प्रतिस्पर्ध्यांना 100 पेक्षा कमी धावांवर रोखले. |
| 2016 | लिओनेल मेस्सीने बॅलन डी’ओर जिंकला. |
11 जानेवारी रोजी वाढदिवस | Birthday on 11 January – People born | 11 January Birthday
| वर्ष | नाव |
|---|---|
| 1842 | विलियम जेम्स |
| 1860 | श्रीधर पाठक |
| 1927 | सरस्वती राजामणी |
| 1944 | शिबू सोरेन |
| 1954 | कैलाश सत्यार्थी |
| 1973 | राहुल द्रविड |
| 1993 | अंकिता रैना |
11 जानेवारी रोजी पुण्यतिथी | Deaths that happened on 11 January
| वर्ष | नाव |
|---|---|
| 1962 | अजय घोष |
| 1966 | लाल बहादूर शास्त्री |
| 1990 | राम चतुर मल्लिक |
| 2008 | एडमंड हिलरी |
| 2018 | दूधनाथ सिंह |
| 2022 | रेखा कामत |
भारत आणि जगात 11 जानेवारीच्या राजकीय घटना | Political events of January 11 in India and the world
| वर्ष | घटना |
|---|---|
| 1964 | पनामा-अमेरिका संबंध संपुष्टात आले |
| 1976 | इक्वाडोरमध्ये लष्करी उठाव |
| 1991 | अमेरिकेने इराकवर हल्ला करण्याची परवानगी दिली |
| 1993 | UN सुरक्षा परिषदेने इशारा दिला |
| 2021 | मलेशियामध्ये आणीबाणी लागू |
| 2024 | अमेरिका-UK ने येमेनमध्ये हवाई हल्ले केले |
भारत आणि जगात 11 जानेवारीचा चित्रपट, संगीत आणि टीव्ही इतिहास | Film, Music and TV history of January 11 in India and the world
| वर्ष | घटना |
|---|---|
| 1964 | द बीटल्सचे (The Beatles) गाणे US चार्टमध्ये आले |
| 1966 | CBS वर “डाक्तारी” (Daktari) शो सुरू झाला |
| 1969 | बीजे थॉमसचे (BJ Thomas) गाणे हिट झाले |
| 1973 | “अॅन अमेरिकन फॅमिली” (An American Family) शोचा प्रीमियर |
| 1995 | वॉर्नर ब्रदर्सने (Warner Bros) WB नेटवर्क सुरू केले |
| 1999 | जॉन स्टीवर्टने (John Stewart) “द डेली शो” (The Daily Show) होस्ट केला |
| 2007 | जे.के. रोलिंगने (J.K. Rowling) हॅरी पॉटरचे (Harry Potter) शेवटचे पुस्तक पूर्ण केले |
भारत आणि जगात 11 जानेवारीच्या वैज्ञानिक आणि शोध घटना | Scientific and Exploration Events of January 11 in India and the World
| वर्ष | घटना |
|---|---|
| 1638 | भूविज्ञानाचे जनक मानले जाणारे निकोलस स्टेनो यांचा जन्म. |
| 1968 | एक्सप्लोरर 36 (Explorer 36) उपग्रह पृथ्वीच्या कक्षेत स्थापित करण्यात आला. |
| 1975 | सोयुझ 17 (Soyuz 17) मोहिमेने अंतराळ स्थानकापर्यंत पोहोच केली. |
| 1978 | पहिल्यांदाच तीन अंतराळयानांचा संपर्क स्थापित झाला. |
| 1984 | NASA चे STS-41B मिशन लॉन्च प्रक्रियेत गेले. |
| 1996 | स्पेस शटल एंडेव्हर (Space Shuttle Endeavour) लॉन्च झाले. |
| 1997 | टेलस्टार 401 (Telstar 401) उपग्रह निकामी झाला. |
| 2024 | अमेझॉन प्रदेशात प्राचीन शहराचा शोध लागला. |
| 2024 | गिगँटोपिथेकसच्या (Gigantopithecus) नामशेष होण्याचे कारण हवामान बदल असल्याचे आढळले. |
भारत आणि जगात 11 जानेवारी रोजी साजरे होणारे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दिवस | National and International Days in India and the World on January 11
- लाल बहादूर शास्त्री यांची पुण्यतिथी (भारत): 11 जानेवारी 1966 रोजी देशाचे माजी पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांचे निधन झाले होते. “जय जवान, जय किसान” या प्रेरणादायी घोषणेसाठी ते आजही स्मरणात आहेत.
- राष्ट्रीय मानवी तस्करी जागरूकता दिवस (भारत): या दिवसाचा उद्देश मानवी तस्करीसारख्या गंभीर समस्येबद्दल लोकांना जागरूक करणे आणि पीडितांना मदत पुरवण्यासाठीचे प्रयत्न मजबूत करणे हा आहे.
- आंतरराष्ट्रीय धन्यवाद दिवस (जागतिक): हा दिवस जीवनातील आनंद, संधी आणि नात्यांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी साजरा केला जातो.
- राष्ट्रीय रस्ते सुरक्षा महिना (भारत): दरवर्षी 11 जानेवारीपासून रस्ते सुरक्षेबद्दल जागरूकता पसरवण्यासाठी या अभियानाची सुरुवात होते, जे सहसा आठवडाभर किंवा संपूर्ण महिनाभर चालवले जाते.
11 जानेवारीच्या इतिहासाशी संबंधित संभाव्य परीक्षा प्रश्न-उत्तरे | Most Expected Q&A on History of 11 January for UPSC, UPPSC, SSC and Other Exams
| प्रश्न | उत्तर |
|---|---|
| 11 जानेवारी 1966 रोजी कोणत्या भारतीय पंतप्रधानांचे निधन झाले? | लाल बहादूर शास्त्री |
| “जय जवान जय किसान” ही घोषणा कोणी दिली? | लाल बहादूर शास्त्री |
| 11 जानेवारी रोजी भारतात कोणते सुरक्षा अभियान सुरू होते? | राष्ट्रीय रस्ते सुरक्षा महिना |
| 11 जानेवारी रोजी कोणता आंतरराष्ट्रीय दिवस साजरा केला जातो? | आंतरराष्ट्रीय धन्यवाद दिवस |
| भारतात मानवी तस्करी जागरूकता दिवस कधी साजरा केला जातो? | 11 जानेवारी |
| 1613 मध्ये कोणत्या मुघल शासकाने ईस्ट इंडिया कंपनीला परवानगी दिली? | जहांगीर |
| 11 जानेवारी 1991 रोजी कोणत्या वैज्ञानिकाचे निधन झाले? | कार्ल डेव्हिड अँडरसन |
| 1955 मध्ये भारतात कशाचे उत्पादन सुरू झाले? | वृत्तपत्र कागद |
| 2001 मध्ये भारताने कोणत्या देशासोबत संरक्षण करार केला? | इंडोनेशिया |
| 2010 मध्ये भारताने कोणत्या क्षेपणास्त्राची चाचणी केली? | अस्त्र क्षेपणास्त्र |
| 2009 मध्ये कोणत्या IT कंपनीला वाचवण्यासाठी सरकारने पावले उचलली? | सत्यम |
| 1005 मध्ये थियोडोरा कोणत्या साम्राज्याची महाराणी बनली? | बायझंटाईन साम्राज्य |
| 1158 मध्ये व्लादिस्लाव द्वितीय कोणत्या देशाचा राजा बनला? | बोहेमिया |
| 1964 मध्ये कोणत्या अहवालाने धूम्रपानाला धोकादायक म्हटले? | अमेरिकन सर्जन जनरल अहवाल |
| 1970 मध्ये कोणते राज्य नायजेरियासमोर (Nigeria) आत्मसमर्पण केले? | बियाफ्रा |
| 1989 मध्ये किती देशांनी रासायनिक शस्त्रांवर बंदी घालण्याचे समर्थन केले? | 140 देश |
| 1990 मध्ये कोणत्या देशात स्वातंत्र्याच्या मागणीसाठी आंदोलन झाले? | लिथुआनिया |
| 1992 मध्ये कोणत्या देशाच्या राष्ट्रपतीने राजीनामा दिला? | अल्जेरिया |
| 1995 मध्ये विमान अपघात कोणत्या देशात झाला? | कोलंबिया |
| 1998 मध्ये कोणत्या देशात नरसंहार झाला? | अल्जेरिया |
| 2020 मध्ये तैवानच्या (Taiwan) राष्ट्रपती कोण बनल्या? | त्साई इंग-वेन |
| 2021 मध्ये कोविड (Covid) संसर्ग दरात कोणता देश अव्वल स्थानी राहिला? | आयर्लंड |
| 2024 मध्ये कोणत्या नदीतील पुरामुळे 300 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला? | काँगो नदी |
| सुपर बाउल IV (Super Bowl IV) कोणत्या वर्षी खेळला गेला? | 1970 |
| सुपर बाउल IV (Super Bowl IV) कोणत्या संघाने जिंकला? | कॅन्सस सिटी चीफ्स (Kansas City Chiefs) |
| 1973 मध्ये क्रिकेटमध्ये कोणी पाकिस्तानला हरवले? | ऑस्ट्रेलिया |
| 1984 मध्ये NBA चा सर्वाधिक स्कोअर असलेला सामना कोणामध्ये झाला? | नगेट्स (Nuggets) विरुद्ध स्पर्स (Spurs) |
| 1994 मध्ये रणजी ट्रॉफीमध्ये कोणत्या संघाने 944 धावा केल्या? | हैदराबाद |
| 2016 मध्ये बॅलन डी’ओर (Ballon d’Or) कोणी जिंकला? | लिओनेल मेस्सी |
| 1842 मध्ये जन्मलेले प्रसिद्ध तत्त्वज्ञ कोण होते? | विलियम जेम्स |
| 1954 मध्ये जन्मलेले नोबेल पुरस्कार विजेते कोण आहेत? | कैलाश सत्यार्थी |
| 1973 मध्ये जन्मलेले प्रसिद्ध क्रिकेटपटू कोण आहेत? | राहुल द्रविड |
| 1993 मध्ये जन्मलेली भारतीय टेनिसपटू कोण आहे? | अंकिता रैना |
| 2008 मध्ये माउंट एव्हरेस्ट विजेत्याचे निधन झाले, ते कोण होते? | एडमंड हिलरी |
| 2018 मध्ये कोणत्या हिंदी लेखकाचे निधन झाले? | दूधनाथ सिंह |
| 2022 मध्ये कोणत्या अभिनेत्रीचे निधन झाले? | रेखा कामत |
| 1964 मध्ये पनामाने कोणत्या देशाशी संबंध तोडले? | अमेरिका |
| 1976 मध्ये कोणत्या देशात लष्करी उठाव झाला? | इक्वाडोर |
| 1991 मध्ये अमेरिकेने कोणत्या देशावर हल्ला करण्याची परवानगी दिली? | इराक |
| 1993 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी कशाबद्दल इशारा दिला? | आखाती युद्धाचे उल्लंघन |
| 2021 मध्ये कोणत्या देशात आणीबाणी लागू झाली? | मलेशिया |
| 2024 मध्ये अमेरिका आणि ब्रिटनने कोणत्या देशात हवाई हल्ले केले? | येमेन |
| 1964 मध्ये कोणत्या बँडचे गाणे US मध्ये हिट झाले? | बीटल्स (Beatles) |
| 1966 मध्ये कोणता टीव्ही शो सुरू झाला? | डाक्तारी (Daktari) |
| 1973 मध्ये कोणता रिॲलिटी शो सुरू झाला? | अॅन अमेरिकन फॅमिली (An American Family) |
| 1995 मध्ये WB नेटवर्क कोणी सुरू केले? | वॉर्नर ब्रदर्स (Warner Bros) |
| 1999 मध्ये “द डेली शो” (The Daily Show) कोणी होस्ट केला? | जॉन स्टीवर्ट (John Stewart) |
| 2007 मध्ये कोणत्या लेखकाने हॅरी पॉटरचे (Harry Potter) शेवटचे पुस्तक पूर्ण केले? | जे.के. रोलिंग (J.K. Rowling) |
| 1968 मध्ये कोणता उपग्रह लॉन्च झाला? | एक्सप्लोरर 36 (Explorer 36) |
| 1975 मध्ये कोणती अंतराळ मोहीम यशस्वी ठरली? | सोयुझ 17 (Soyuz 17) |
| 1978 मध्ये कोणती अंतराळात (space) उपलब्धी (achievement) साध्य झाली? | तीन यानांचा संपर्क |
| 1984 मध्ये NASA चे (NASA) कोणते मिशन (mission) सुरू झाले? | STS-41B |
| 1996 मध्ये कोणते स्पेस शटल (space shuttle) लॉन्च झाले? | एंडेव्हर (Endeavour) |
| 1997 मध्ये कोणता उपग्रह (satellite) निकामी झाला? | टेलस्टार 401 (Telstar 401) |
| 2024 मध्ये अमेझॉन (Amazon) प्रदेशात काय शोध लागला? | प्राचीन शहर |
| गिगँटोपिथेकसच्या (Gigantopithecus) नामशेष होण्याचे कारण काय होते? | हवामान बदल |
FAQs: History of 11 January in Hindi
11 जानेवारी रोजी कोणता दिवस साजरा केला जातो?
11 जानेवारी रोजी भारतात राष्ट्रीय मानवी तस्करी जागरूकता दिवस साजरा केला जातो. मानवी तस्करीसारख्या गंभीर समस्येबद्दल जागरूकता वाढवणे आणि पीडितांना मदत करण्यासाठी लोकांना प्रेरित करणे हा याचा उद्देश आहे.
11 जानेवारी रोजी कोणत्या प्रसिद्ध व्यक्तींचा जन्म झाला होता?
- या दिवशी 1973 मध्ये राहुल द्रविड यांचा जन्म झाला, ज्यांना “द वॉल” (The Wall) या नावाने ओळखले जाते.
- याच दिवशी 1954 मध्ये कैलाश सत्यार्थी यांचाही जन्म झाला, जे बाल हक्कांसाठी कार्य करणारे नोबेल पुरस्कार विजेते आहेत.
11 जानेवारी 1966 रोजी कोणती महत्त्वाची घटना घडली होती?
या दिवशी भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांचे ताश्कंद करारानंतर निधन झाले. अधिकृतपणे त्यांच्या मृत्यूचे कारण हृदयविकाराचा झटका सांगितले गेले. त्यांचे अंत्यसंस्कार पूर्ण शासकीय सन्मानाने यमुना नदीच्या काठी करण्यात आले, ज्या ठिकाणाला आज विजय घाट या नावाने ओळखले जाते.
भारतात 11 जानेवारी रोजी कोणत्या प्रमुख घटना घडल्या आहेत?
- 1966: लाल बहादूर शास्त्री यांचे निधन.
- 1972: पूर्व पाकिस्तानचे नाव बदलून बांगलादेश ठेवण्यात आले.
- 2014: बांगलादेशचे माजी पंतप्रधान मुहम्मद हबीबुर रहमान यांचे निधन झाले.
लाल बहादूर शास्त्री यांचा संक्षिप्त जीवन परिचय काय आहे?
लाल बहादूर शास्त्री यांचा जन्म 2 ऑक्टोबर 1904 रोजी उत्तर प्रदेशातील मुघलसराय (आता पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) येथे झाला होता. त्यांचे वडील शिक्षक होते. लहानपणीच वडिलांचे निधन झाल्यानंतर त्यांचे पालनपोषण त्यांच्या आईने केले. ते साधेपणा, प्रामाणिकपणा आणि “जय जवान, जय किसान” या घोषणेसाठी प्रसिद्ध होते.
11 जानेवारी रोजी कोणाची पुण्यतिथी साजरी केली जाते?
11 जानेवारी रोजी लाल बहादूर शास्त्री यांची पुण्यतिथी साजरी केली जाते. त्यांच्या मृत्यूशी संबंधित काही पैलूंबाबत आजही चर्चा आणि संशोधन सुरू आहे.
संबंधित लेख:-